in varia

Wojciech Ligęza – biogram

Wojciech Ligęza

IMG_1360a

BIOGRAM

Urodzony 24 lipca 1951 w Nowym Sączu; syn Bronisława Ligęzy i Zofii z Krzanowskich, handlowców. Od 1965 uczęszczał do I Liceum Ogólnokształcącego im. J. Długosza w Nowym Sączu, w którym w 1969 zdał egzamin maturalny. Następnie podjął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ); magisterium, napisane pod kierunkiem prof. Kazimierza Wyki, uzyskał w 1974. W październiku tegoż roku podjął pracę jako asystent stażysta w Instytucie Literatury i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego (UŚl.) w Katowicach, następnie do 1982 pracował tam na stanowisku asystenta i starszego asystenta (zwolniony w ramach represji po wprowadzeniu stanu wojennego).

Debiutował w 1975 na łamach „Życia Literackiego” (nr 19) recenzją powieści M. Pilota „Zakaz zwałki” zatytułowaną „Miazga”. Rozprawy głównie na temat poezji współczesnej drukował w „Pracach Naukowych Uniwersytetu Śląskiego” (1977-79, 1982), a artykuły i recenzje literackie m.in. w „Odrze” (1975, 1977, 1979-80, 1987) i „Twórczości” (1979-2000, z przerwami). W 1983 doktoryzował się na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach na podstawie rozprawy „Wiersze Wisławy Szymborskiej. Problemy poetyki” (promotor prof. Ireneusz Opacki). W 1984 został zatrudniony w Instytucie Polonijnym UJ (kolejno na stanowisku asystenta i adiunkta). W 1985 przebywał w Nowym Jorku na stypendium Fundacji Kościuszkowskiej; zainicjował wówczas współpracę z „Przeglądem Polskim”, tygodniowym dodatkiem społeczno-kulturalnym „Nowego Dziennika”, w którym w latach następnych drukował artykuły literackie (1985-1998, z przerwami; także pod pseud.: Bronisław Dobrzański). W 1986-88 prowadził sekcję literatury i teatru w Klubie Inteligencji Katolickiej w Krakowie. Współpracował też z lokalną prasą krakowską wydawaną poza zasięgiem cenzury (pod pseud. Henryk Flis, Lektor, XX), m.in. z pismami „Promieniści” (1984) i „Arka” (1988-89).

W 1989 w ramach stypendium im. Romerów przebywał w Montrealu i Ottawie, prowadząc badania naukowe w archiwum Beaty Obertyńskiej. W tym czasie wygłosił kilka wykładów o literaturze emigracyjnej w ośrodkach uniwersyteckich w Montrealu, Ottawie i Edmonton. W 1991/92 oraz ponownie w 1994-96 kierował Zakładem Literatury Polskiej na Obczyźnie Instytutu Polonijnego UJ. Kontynuując twórczość krytycznoliteracką, drukował artykuły i recenzje m.in. w „Dekadzie Literackiej” (1991-2006, z przerwami), „PAL. Przeglądzie Artystyczno-Literackim” (1996-97, 2000), „Tyglu Kultury” (1996-2010; tu m.in. w 1996-2003 i 2006-10 cykl felietonów pt. Inna historia), „Nowych Książkach” (1997-2003), „Akcencie” (od 1999, z przerwami). W 1998 habilitował się na UJ na podstawie książki „Jerozolima i Babilon. Miasta poetów emigracyjnych”. W październiku tegoż roku wygłosił cykl wykładów na Uniwersytecie Karola w Pradze.

W 1999-2002 brał udział w pracach Komitetu Badań Polonii PAN. W 2000 wszedł w skład redakcji „Archiwum Emigracji” i jury Nagrody „Archiwum Emigracji”, a w 2002 – w skład rady naukowej periodyku „Świat i Słowo”. W 2001 został członkiem SPP (w 2001-04 wchodził w skład zarządu Oddziału Krakowskiego, a od 2008 pełni funkcję wiceprezesa tegoż Oddziału); od 2009 wspólnie z Gabrielą Matuszek redaguje serie wydawniczą „Krakowska Biblioteka SPP”. W październiku 2001 przeniósł się do Katedry Historii Literatury Polskiej XX Wieku w Instytucie Polonistyki UJ, w 2002-07 prowadził nadto wykłady o literaturze w Studium Literacko-Artystycznym UJ. W 2003 został zatrudniony na stanowisku profesora UJ oraz otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego nauk humanistycznych, a także nagrodę Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. W 2004/2005 pełnił obowiązki kierownika Katedry Literatury Polskiej XX wieku na Wydziale Polonistyki UJ. W 2007 wszedł w skład Komisji do Badań Diaspory Polskiej PAU. W 2007-09 był członkiem jury Nagrody Literackiej Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. Artykuły krytycznoliterackie i recenzje ogłaszał m.in. w „Kwartalniku Literacko-Artystycznym” (od 2007) i „Pamiętniku Literackim” (Londyn, 2009-10).

Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (2000) i Medalem Komisji Edukacji Narodowej (2008).

W 1977 ożenił się z Marią Małgorzatą Dworaczek, anglistką. Ojciec Joanny (ur. 1978), pracownika naukowego Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, specjalisty z dziedziny teorii maszyn. Mieszka w Krakowie.

Wojciech Ligęza jest członkiem Rady Naukowej Warsztatów Herbertowskich, w których uczestniczy od samego początku, tzn. od 2004 roku oraz Biblioteki Pana Cogito.

TWÓRCZOŚĆ

1. „Jerozolima i Babilon. Miasta poetów emigracyjnych”. Kr.: Wydawn. Baran i Suszczyński 1998, 288 s.

Rozprawa habilitacyjna. − Zawiera części: I. Miasto: pamięć miejsc – przestrzeń wygnania; II. Miasto heroiczne i męczeńskie; III. Mieszkańcy miasta popiołów; IV. Miasta napowietrzne; V. „Wielopiętrowa wszetecznica”. Antyurbanizm poetów emigracyjnych; VI. Miasta podwójne; VII. Miasta przejezdne; VIII. Miasta ocalone

2. „Jaśniejsze strony katastrofy. Szkice o twórczości poetów emigracyjnych”. Kr.: Universitas 2001, 264 s.

Zawartość: Wstęp. – Świadek czasów i wyznawca wiecznych wartości. O poezji Józefa Wittlina: Cień wielkiej wojny; Współuczestnictwo; Moralia, apokaliptyki, wyznania. – Twórczość Józefa Wittlina w okresie nowojorskim: Pośmiertnik: moralistyka i akrybia; Kodeks wspólnoty i skromne słowo poetyckie; Tęsknić do Lwowa. – Aleksander Wat – wiek klęski: Dzieło fragmentaryczne: materiały do wielkiej syntezy; Poezja jako czytanie znaków; „Homo patiens”Aleksandra Wata. – Aleksander Wat – poeta emigracyjny: Rodzaje obcości; Wskrzeszenie; Ukryte sensy błądzenia. – Uczta instynktów i lekcja historii. O twórczości Mariana Czuchnowskiego: Biologia i rewolucja; Gwiazda przeklęta; Powrót do życia; Gorycz wielkiego świata. – „Rok polski” w liryce Beaty Obertyńskiej: Rytm natury; Dnie, prace i święta; Dom – centrum świata. – Podróże, nostalgiczne krajobrazy, epitafia. O poezji Aleksandra Janty: Sygnały z dróg Wielkiego Wozu; Lament po klęsce; Światłocień pamięci; Galeria żałobna. – Aleksander Janta – przygody osobowości aktywnej: Podróż; Wojna; Śmierć i życie; Powroty i kroniki. – Marian Pankowski – od formy do anarchii: Autoportret liryczny; Sanok i barok; Herezja stylu; Dzikość formy.

Nagroda Fundacji Władysława i Nelly Turzańskich w Toronto w 2001.

3. „O poezji Wisławy Szymborskiej. Świat w stanie korekty”. Kr.: WL 2002, 386 s.

Zawiera części: Początek; Bez korekty; Korekta języka; Korekta form; Korekta światopoglądu.

Prace redakcyjne

1. B. Obertyńska: „Betlejemski zajazd”. [Wiersze]. Wybrał … Kr.: Znak 1986, [16] s.
2. B. Obertyńska: „Grudki kadzidła”. [Wiersze]. Wybór i oprac. … Kr.: Znak 1987, 130 s.
3. B. Obertyńska: „Skrząca libella”. [Wiersze]. Wybrał … Kr.: Miniatura 1991, 62 s.
4. „Pamięć głosów. O twórczości Aleksandra Wata”. Studia pod red. … Kr.: Universitas 1992, 151 s.
5. „Pisarze emigracyjni. Sylwetki”. Pod red. B. Klimaszewskiego i … Kr.: Wydawn. UJ 1993, 186 s. Zesz. Nauk. UJ. Pr. Polonijne, nr 1109.
6. „Ktokolwiek jesteś bez ojczyzny…”. Topika polskiej współczesnej poezji emigracyjnej. Studia pod red. … i W. Wyskiela. Łódź: Biblioteka 1995 s. 315 s.
7. B. Obertyńska: „Oamô”. [Opowiadania]. Wyboru dokonał i posł. opatrzył … Wwa: Agawa 2001, 180 s. Bibl. Współcz.
8. „Powroty w zapomnienie. Dekada literatury emigracyjnej 1989-1999”. Książka zbiorowa pod red. B. Klimaszewskiego i … Kr.: Grell 2001, 337 s. PAN. Komitet Badań Polonii. Bibl. Polonijna.
9. „Przez lustra. Pisarstwo Bolesława Taborskiego”. Szkice pod red. … i J. Wolskiego. Tor.: Wydaw.. A. Marszałek 2002, 179 s. Wyd. 2 popraw. tamże 2003.
10. „Poszukiwanie realności. Literatura, dokument, Kresy”. Prace ofiarowane Tadeuszowi Bujnickiemu pod red. S. Gawlińskiego i … Kr.: Universitas 2003, 279 s.
11. „Portret z początku wieku. Twórczość Zbigniewa Herberta – kontynuacje i rewizje”. Studia pod red. … przy współudziale M. Cichej. Lubl.: Wydawn. Archidiecezji Lubel. „Gaudium” 2005, 451 s. Bibl. Pana Cogito.

BIOGRAM za:

http://bizneskompas.home.pl/slownik/mediawiki/index.php?title=Wojciech_LIG%C4%98ZA

Polscy pisarze i badacze literatury przełomu XX i XXI wieku
Autorka hasła: Beata Dorosz