Herbert, Piza i synopie

Herbert, Piza i synopie

IMG_9823Piza, Plac Cudów, fot. JMR

Herbert tylko pośrednio pisał o Pizie, ściślej o nietypowym muzeum, jakie się w niej znajduje. Istnieje drobiazg poety na temat techniki malowania al fresco oraz muzeum synopii w Pizie. Plac Cudów, z katedrą, baptysterium oraz sławną krzywą wieżą zazwyczaj jest tak porażający, że niewielu turystów decyduje się pójść do mniej znanego przybytku wiedzy na temat pierwszego etapu malowania fresków.

IMG_9755Piza, Plac Cudów, fasada katedry, fot. JMR

Poeta zaczyna od nazwy farby, pochodzącej od miasta w Azji Mniejszej, oraz opowiada o odkryciu, którego przyczyną jest wojenna katastrofa:

„Synopie były w starożytności kolonią grecką położoną na wybrzeżu Morza Czarnego i w ciągu swej burzliwej historii przechodziły kolejno pod władzę Persów, Macedończyków, króla Pontu, Rzymu i Bizancjum, by w końcu stać się kilkutysięcznym miasteczkiem tureckim. Nic nie wskazywało, że zagości w ludzkim języku, to znaczy w pamięci. Nazwa miasta stała się synonimem farby i pewnego specyficznego procederu malarskiego — o czym za chwilę”.

IMG_9844Piza, Plac Cudów, Muzeum Synopii, fot. JMR

“Kiedy myślę o synopiach, myślę o Pizie i jej placu Cudów — wspaniałym zespole romańskiej architektury sakralnej, wyłaniającym się z gęstej trawy białego baptysterium, katedry i pochyłej wieży oraz Campo Santo – zamkniętego dziedzińca, na którym wysypano ziemię świętą z Golgoty przywiezioną tutaj w czasie wypraw krzyżowych — aby zmarli bliżej mieli do raju. Po lewej stronie, jeśli stanąć twarzą do katedry, znajduje się jedyne na świecie muzeum synopii. U jego początków legło dramatyczne wydarzenie z okresu ostatniej wojny.

Jest koniec lipca 1944 roku, upalne popołudnie. Na włoskim teatrze wojny wypadki zbliżają się teraz do końca. Działo aliantów znajdujące się na wybrzeżu liguryjskim stara się zmusić do milczenia artylerię niemiecką po lewej stronie Arno. Źle wycelowany pocisk, a potem zabłąkany granat trafiają w Campo Santo. Budowla ginie w chmurze dymu.

Mieszkańcy przystępują do gaszenia w skrajnie niekorzystnych warunkach, dosłownie pod obstrzałem, przy braku wody. W czasie gorączkowe¬go ratowania fresków odsłania się dolna warstwa przedstawiająca rysunki – owe właśnie synopie. Były one szkicem rysowanym wprost na ścianie, pierwszym rzutem powstającego malowidła”.

IMG_9727Piza, Plac Cudów, Muzeum Synopii, fot. JMR

Tyle anegdota. Ale czym są synopie w sensie techniki malarskiej, skąd się wzięły i dlaczego są takie ważne?

„Nasuwa się pytanie, dlaczego artyści XIII w. nie używali w tym celu papieru, jak to czynili malarze renesansowi, na przykład Rafael. Otóż papier w tych czasach był drogi, więc szkicowano wprost na ścianie, którą następnie pokrywano farbą. Technika fresków wymagała bardzo szybkiej decyzji i roboty. Farba zastygała szybko na powierzchni ściany i wszelkie poprawki były niemożliwe. Tak więc szczęście w nieszczęściu. Pożar Campo Santo pozwolił nam zgłębić technikę malarzy włoskich XIII w., odkryć to, co miało być zakryte przed naszymi oczami — na zawsze.
(Patryk)

[Wszystkie cytaty za: Zbigniew Herbert, Synopie [w:] Głosy Herberta, Warszawa 2008, s. 19]

IMG_9728Piza, Plac Cudów, Muzeum Synopii, fot. JMR

 

Herbert tylko marginalnie wspomina, że Muzeum Synopii znajduje się na Placu Cudów, gdzie obok katedry znajduje się sławna Krzywa Wieża oraz Baptysterium. Cały zespół budowli był wotum za niezwykle bogate łupy, zdobyte przez potężnych na morzu Pizańczykow, którzy pokonali Saracenów i zdobyli Palermo wraz z niezmiernymi bogactwami muzułmanów. Poeta ani nie odnotował konkretnych projektów fresków, ani nie opisał wspaniałości architektury romańskiej w Pizie.

IMG_9688Piza, Plac Cudów, Baptysterium, fot. JMR

IMG_9819Piza, Plac Cudów, Baptysterium, fot. JMR

IMG_9913Piza, Plac Cudów, Baptysterium – wnętrze, fot. JMR

IMG_9926Piza, Plac Cudów, Baptysterium – wnętrze kopuły, fot. JMR

IMG_9685Piza, Plac Cudów, Krzywa wieża, fot. JMR

IMG_9775Piza, Wnętrze katedry, fot. JMR

IMG_9793Piza, Wnętrze katedry – ambona (Giovanni Pisano, 1302-1310), fot. JMR

IMG_9803Piza,  Wnętrze katedry – ambona; detal:  Rzeź niewiniątek (Giovanni Pisano, 1302-1310), fot. JMR

IMG_9883Piza, Santa Maria della Spina, fot. JMR

IMG_9853

Piza, kościół św. Katarzyny, fot. JMR

icon-car.pngKML-LogoFullscreen-LogoQR-code-logoGeoJSON-LogoGeoRSS-LogoWikitude-Logo
Piazza del Duomo, Pisa, PI, Italia

loading map - please wait...

Piazza del Duomo, Pisa, PI, Italia 43.723225, 10.394724